Język, terytorium i tożsamość w zglobalizowanym świecie

O wydarzeniu

Wielojęzyczność jako szansa/Mehrsprachigkeit als Chance

Konferencja Naukowa organizowana przez Międzynarodowe Konsorcjum "Mehrsprachigkeit als Chance"

https://www.mehrsprachigkeit-als-chance.eu

W dyskursie medialnym i codziennym wielojęzyczność postrzegana jest jako integralny element procesów internacjonalizacji. Również w dyskursie politycznym interpretuje się ją jako istotny cel edukacyjny. Jednakże wyobrażenia o wielojęzyczności kształtujące te dyskursy kładą nacisk na jej rolę jako narzędzia sprawnej, lecz rozumianej bardzo wąsko komunikacji. Wielojęzyczność jest tu rozumiana jako znajomość języków, które obiecują sukces zawodowy i edukacyjny.

Konferencja „Język, terytorium i tożsamość w zglobalizowanym świecie” ma na celu otwarcie nowej perspektywy na to zagadnienie. Procesy globalizacji wpływają bowiem na języki nie tylko poprzez stawianie wyzwań w zakresie kompetencji językowych, umożliwiających płynną komunikację w kontekście zglobalizowanej gospodarki czy otwartych na świat przestrzeni edukacyjnych. Globalizacja oraz związane z nią procesy migracyjne zasadniczo zmieniają sytuację wspólnot językowych. Wywierają one ogromny wpływ na zmianę ról członków wspólnoty językowej – zarówno wewnątrz niej, jak i w relacjach z otoczeniem zewnętrznym. Dzieje się tak na przykład wtedy, gdy dzieci imigrantów stają się tłumaczami dla swoich rodziców, albo gdy przedstawiciele i przedstawicielki małych wspólnot językowych przejmują rolę multiplikatorów i osób wdrażających koncepcje wielokulturowości, na przykład w obszarze edukacji. Chcemy również zająć się zjawiskami towarzyszącymi tym procesom, takimi jak *translanguaging*.

Choć habitus szkół europejskich pozostaje w dużej mierze monolingwalny, a o sukcesie edukacyjnym zazwyczaj decyduje jeden język nauczania, rzeczywistość szkolna jest dziś wielojęzyczna. Pragniemy poddać dyskusji koncepcje, które uwzględniają tę wielojęzyczność i ją wspierają. Kolejnym aspektem w tym kontekście jest wpisana w codzienność mobilność – zarówno dobrowolna, jak i wymuszona – prowadząca do rozpadu wspólnot językowych. Użytkownicy języków kolateralnych żyją obecnie często w diasporze, co utrudnia wspieranie ich języków ojczystych lub wręcz czyni to niemal niemożliwym. Czy istnieją koncepcje pozwalające ocalić te zagrożone języki? Jaką rolę odgrywa tu wymiar terytorialny, czyli napięcie między terytorium a językiem, wielojęzycznością czy mniejszościami?

Chcemy omówić kwestie związane z zasadą terytorialności: sytuację, w której mniejszości są stosunkowo dobrze chronione na własnym obszarze językowym, lecz poza nim – właśnie z powodu tej zasady – brakuje odpowiednich środków ochrony i wsparcia, co jest następstwem rosnącej mobilności, wynikającej oczywiście również z globalizacji. Jak zmienia się tożsamość osób, które niemal całkowicie utraciły możliwość posługiwania się swoimi językami ojczystymi? Jak zmienia się nasza tożsamość, gdy stykamy się z nowymi językami lub wręcz je przyswajamy?

Aby pokazać, że problem ten nie jest nowy, zaprosiliśmy Macieja Falkowskiego, z którym Tomasz Wicherkiewicz (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) porozmawia o jego książce „Nasi Niemcy”, wydanej zaledwie kilka miesięcy temu. Publikacja ta przedstawia fascynujące dzieje mniejszości niemieckiej w Polsce – od jej początków i wieloaspektowej historii aż po tragiczne wydarzenia w trakcie i po zakończeniu II wojny światowej – ukazując jednocześnie, jak płynne są pojęcia obszaru językowego i wspólnoty językowej.

Zaprosiliśmy również przedstawicieli i przedstawicielki języków mniejszościowych, którzy nie tylko wygłoszą referaty na ich temat, ale także poprowadzą sesje w swoich językach (sic!).

Zaplanowano wykłady plenarne, które wygłoszą:

• Georg Gombos (Uniwersytet Alpejsko-Adriatycki w Klagenfurcie)
• Justyna Olko (Uniwersytet Warszawski)
• Anna Schnitzer (Uniwersytet Marcina Lutra w Halle)

Program uzupełnią wizyty w szkołach oraz w Centrum Dokumentacyjno-Wystawienniczym Niemców w Polsce.
Prosimy o nadsyłanie zgłoszeń wraz z krótkim streszczeniem planowanego wystąpienia do 15.02.2027 na adres: mehrsprachigkeit@pans.nysa.pl